23 August 2011

H επίσκεψη του Gagarin




     Στις 12 Απριλίου του 1961, ο Γιούρι Γκαγκάριν ήταν ο πρώτος άνθρωπος που έφτασε ως το διάστημα, για την ακρίβεια σε τροχιά γύρω από τη γη, μέσα σε ένα Vostok 3KA-2.



  Εγώ γεννήθηκα δυόμιση χρόνια αργότερα και έτσι μεγάλωσα στα χρόνια του ενθουσιασμού για τα επιτεύγματα της επιστήμης, και του ανταγωνισμού των υπερδυνάμεων στην διαστημική περιπέτεια. Τα όρια ήταν εκεί μόνο για να τα σπάζουν Ρώσοι ή Αμερικάνοι, με τον υπόλοιπο κόσμο απλώς να τους θαυμάζει. Είναι γνωστό ότι στο διάστημα πρώτα πήγε ο κοσμοναύτης Γκαγκάριν και αργότερα ο ατροναύτης Νηλ Άρμστρονγκ έκανε το διάσημο βήμα του στη Σελήνη. Ο ανταγωνισμός τους μας είχε πάρει τότε τα μυαλά· ποιοι ήταν καλύτεροι, οι πιο δυνατοί; Χαμηλότερα τα Mig και τα Fantom έσπαζαν κάθε φράγμα στις ταχύτητες, και για άλλη μια φορά το μήνυμα ερχόταν από τον ουρανό· το μέλλον θα ήταν τόσο λαμπρό που δεν μπορούσαμε ούτε να το φανταστούμε! Τέλος πάντων τη συνέχεια την ζήσαμε.
  Τότε, κάπως αναπάντεχα γύρω στα 1971, εμφανίστηκαν οι Ρώσοι συγγενείς, μια που ο παππούς που γνώρισα, ο Στέφανος είχε γεννηθεί στο Νοβοροσίσκ στα 1900 κι έφυγε το '17 με την επανάσταση γιατί, λέγανε, πως είχε αδελφό αξιωματικό του Τσάρου. Ήταν Πόντιος ο παππούς; ήταν Ρώσος; ποτέ δεν κατάλαβα.
   Στεπάν, τον φώναζαν πάντως τα ξαδέλφια από τη Ρωσία που είχαν έρθει να μας επισκεφτούν με τουριστικές βίζες, που απορώ πως η δικτατορία τις χορήγησε, μια που τον παππού τον υποψιάζονταν για κομμουνιστή, μάλλον εξαιτίας του ρωσικού επιθέτου που τους παρέσερνε σε απλοϊκούς συνειρμούς παρά για κάτι άλλο, και κάθε τρεις και λίγο τον φώναζαν να περάσει από το 5ο αστυνομικό τμήμα δια υπόθεσίν του.
   Τους υποδεχτήκαμε μια Δευτέρα αρχή του καλοκαιριού, στο προσφυγικό της γιαγιάς Άννας στην Κοκκινιά, θυμάμαι τη μέρα γιατί κάτω στο δρόμο είχε τη λαϊκή αγορά η οποία εντυπωσίασε τους Ρώσους συγγενείς με την αφθονία της, αφού βγάλανε μια μεγάλη μηχανή και πιάσανε να φωτογραφίζουν τους πάγκους με τα φρούτα, που τέτοια δεν είχαν εκεί, ενώ εμείς με τη σειρά μας θαυμάζαμε τη φωτογραφική μηχανή τους, που τέτοια δεν είχαμε εδώ. Καθίσαμε σε εμπριμέ πάνινες πολυθρόνες που δεν έφτασαν και βγάλαμε έξω καρέκλες και σκαμνιά, όλοι όμως κάτω από την ίδια εμπριμέ τέντα στην βεράντα με τις τριανταφυλλιές, η γιαγιά τις φρόντιζε, ήταν πολύ περήφανη γι΄αυτές και ξέρω πως πόνεσε πολύ όταν τριάντα χρόνια μετά που αρρώστησε και δεν μπορούσε πια, άφησε τις κόρες της να τις δώσουν, τότε όμως ήταν μια σπάνια φορά που ο παππούς έλαμπε ανάμεσα σε αμήχανα τρυφερές ματιές, επιφωνήματα, καφέδες και κεράσματα,  μίλαγε με τους δικούς του στα ρώσικα, μετέφραζε σε εμάς και το ανάποδο, δεν τον είχα ξανακούσει να τα μιλάει και μου φαινόταν σπουδαίος. 
    Μας είχαν φέρει δώρα, κεντήματα και μεταξωτά μαντήλια, κάτι μικρά διακοσμητικά, αλλά και κάτι ξεχωριστό ειδικά για εμένα: ένα άσπρο κόκκινο πυραυλάκι από γυαλιστερό πλαστικό 10-12 πόντους περίπου ψηλό, δεν είχε μηχανισμό ούτε έκανε τίποτα αλλά μπορούσες να κολλήσεις το μάτι σου σε ένα φιλιστρίνι από μεγεθυντικό φακό που είχε στο κάτω μέρος και να δεις μέσα· ο Ταγματάρχης Γιούρι Αλεξέγιεβιτς Γκαγκάριν να σου χαμογελά. Μια τέτοια εικόνα έκανε!

Ενθουσιάστηκα, και ο πύραυλος πέρασε με καμάρι, και προσοχή μη πάθει τίποτα, από όλη τη γειτονιά, μεγάλοι μικροί κόλλαγαν το μάτι και περίμεναν, λες και ο Γκαγκάριν θα σάλευε! Αυτός όμως πόζαρε χαμογελαστός, αφού είχε σιγουρέψει την πρωτιά στην Ιστορία μπορούσε να χαμογελάει διαρκώς, φορώντας την κάσκα με τα τρομερά κόκκινα γράμματα C C C P!  Εμείς τότε ούτε που ξέραμε πως ήδη είχε σκοτωθεί το 1968, χωρίς να μάθει ποτέ για το συντριπτικό βήμα του Αμερικάνου ανταγωνιστή του. 
Τι άραγε να είδε εκεί πάνω, αναρωτιόνταν με ενθουσιασμό οι περισσότεροι, σας είπαν οι Ρώσοι;    

Πως τα θυμήθηκα τώρα όλα αυτά; Ο Καντάφι χάνει τον πόλεμο, οι εξεγερμένοι κερδίζουν και η ιστορία φαίνεται να ολοκληρώνει τις λεπτομέρειες στη μεγάλη στροφή που άρχισε να παίρνει πριν είκοσι χρόνια. Στο τέλος της εποχής που ξεκίνησε με υποσχέσεις για ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη, για τον άνθρωπο στο φεγγάρι με τα διαστημόπλοια να πηγαινοέρχονται, αλλά τελικά ξέπεσε σε στρατιωτικές επεμβάσεις και σε 
δικτάτορες που πετάνε τους πυραύλους στην έρημο.


El 12 de abril de 1961, Yuri Gagarin fue el primer hombre metió la mano en el espacio, en órbita alrededor de la Tierra en un  Vostok 3KA -2

Yo nací dos años y medio después, y creció con los años de entusiasmo por los logros de la ciencia y la competencia de las++superpotencias en la aventura espacial. Los límites sólo estábamos allí para romper los astronautas rusos o los americanos y otros los admiran. Se sabe que por primera vez Gagarin y luego dio el paso de Armstrong, o su competencia, sino que había conseguidoel cerebro, los cuales eran mejores que los rusos o los americanos? Justo debajo del Mig y Fantom rompió todas las barreras, el mensaje general una vez más ha bajado del cielo, el futuro era tan brillante que no podía ni imaginar!
De todos modos los más experimentados.
Pero luego, de repente alrededor de 1971, apareció de la nada, casi el cielo, los parientes de Rusia, quien sabía que su abuelo, Esteban nació enNovorossiysk en el año 1900 y se fue en '17 con la revolución porque, dijeron,que tenía un hermano oficial Ζar fue Poncio? era ruso? nunca entendió.

Stepan, los gritos, sin embargo, sus primos de Rusia, que vino a visitarnos con visas de turista, que todavía se preguntan cómo la dictadura les ha permitido, que su abuelo en un comunista sospecha, ya que el adjetivo ruso que influir en ellos a las connotaciones simplistas, y de vez en cuando el grito que pasar por el departamento de policía por el quinto caso.Inicio del verano en un lunes que les dio la bienvenida en la abuela Anna refugiados en rojo, lo recuerdo por la calle era el mercado público, lo que impresionó a los rusos asocian con abundancia, y tomar una gran máquina y agarrar para tomar imágenes de los bancos con la fruta porque no se lo que hay. Nos sentamos debajo de la florida toldo en la terraza con las rosas, su abuela se hizo cargo de la estaba muy orgulloso de esto y sé que duele mucho cuando treinta años después de que cayó enfermo y ya no podía más que dar, pero luego su abuelo brillaba entre exclamaciones, cafés y golosinas, habló con su par ruso, que se traduce en nosotros y viceversa, yo no había oído hablar y que parecía más importante.
Habíamos traído regalos, pañuelos bordados y la seda, algo decorativa, sino también algo muy especial sobre todo para mí: un blanco brillante cohetes de plástico rojo por casi 12 puntos de altura, no tenía ningún mecanismo, ni nada, pero no pudo captar su atención en un filistrini una lente de aumento queestaba en el fondo y ver a través de: Mayor Yuri Gagarin Alexegievits a su sonrisa, como un cuadro hecho!
Emocionado, y el cohete pasó por el barrio, Little Giants habían sido colocados en los ojos y esperó, como si algo hizo Gagarin! (Ni siquiera saben que han sido asesinados desde 1968, y nunca aprendió el paso del competidor americano).
Una vez, sin embargo se asegura fue el primero en la historia, podría estar sonriendo constantemente con el casco con el CCCP rojo terrible!
Lo que vio allí, la mayoría se lo pregunte, le dijo que los rusos?

Cómo me acordé de todo esto ahora? Gaddafi pierde la guerra, los rebeldesganar y la historia parece para completar los detalles sobre el gran cambio quecomenzó a tomar hace veinte años. Al final de la temporada que comenzó con promesas de libertad, igualdad, fraternidad, el hombre a la Luna y los misiles de un lado a otro, pero finalmentecayó en las operaciones militares dictadores que lanzan misiles en el desierto.

18 August 2011

Mujeres / Γυναίκες (una narración de Edudardo Galeano)


Mujeres from Zoi Gialitaki on Vimeo.
στη μνήμη της Άννας Ταχμάζωφ που πέρα από όλα έλεγε τις ωραιότερες ιστορίες

26 July 2011

"Black Bart"

Black Bart, θρυλικός ληστής-ποιητής των ΗΠΑ. Ο Charles Bolton ή Bowles, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στο Norfolk της Αγγλίας το 1829, και μετανάστευσε μαζί με την πολυμελή οικογένεια του αρχικά στα βόρεια της Πολιτείας της Νέας Υόρκης όπου και θα ανατραφεί, σ’ ένα τυπικά πουριτανικό αγροτικό περιβάλλον. Σε ηλικία 25 ετών ταξιδεύει ως το Ιλινόις όπου παντρεύεται την Mary Elizabeth Johnson (με την οποία αποκτούν τέσσερα παιδιά)  και παραμένει για μεγάλο διάστημα πριν ταξιδέψει για να εγκατασταθεί τελικά στο Σαν Φρανσίσκο. 
Εκεί -και εξαιτίας ενός προσβλητικού επεισοδίου με ανθρώπους της εταιρίας Wells Fargo (σημερινός τραπεζικός κολοσσός) το οποίο τον είχε εξοργίσει σε τόσο μεγάλο βαθμό ώστε να ορκιστεί εκδίκηση- ο Charles, διαλέγει το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Black Bart, και γρήγορα μεταλλάσσεται σε έναν από τους πλέον διαβόητους Stagecoach ληστέςστον μύθο που άρπαζε τα χρηματοκιβώτια από τις ταχυδρομικές-εμπορικές άμαξες της εταιρίας Wells Fargo και συχνά άφηνε ποιήματα του μέσα σε αυτά.

'Μακρόσυρτη η κούραση για να ‘χω το ψωμί μου
να έχω την τιμή μου και άλλους θησαυρούς
μα στου καλαμποκιού το θέρισμα είδα τους εκδορείς μου
κάποιους καλλίκομους πουτάνας-γιους.'


Κατά τις 'επιχειρήσεις " του εμφανιζόταν φορώντας ένα μακρύ και ελαφρύ λινό πανωφόρι, ώστε να κρύβονται τα ρούχα του, ενώ στο κεφάλι φορούσε κουκούλα από λινάτσα. Διέπραττε κάθε ληστεία με ευγενέστατο τρόπο αποκλειστικά εις βάρος της εταιρείας απειλώντας με ένα όπλο που δεν χρησιμοποιούσεκαι χωρίς να πειράξει ποτέ κάποιον επιβάτη. Τελικά, η ταυτότητα του αποκαλύφθηκε από ένα μαντήλι του που βρέθηκε στον τόπο μιας ληστείας και αναγνωρίστηκε από το πλυντήριο όπου πήγαινε τα ρούχα του, στο Σαν Φρανσίσκο. Όταν ο Black Bart κατάλαβε ότι παγιδεύτηκε παραδόθηκε αμέσως στον ντετέκτιβ Harry Morse. 
Ήταν βετεράνος του εμφυλίου πολέμου, εξαιρετικός ορειβάτης με μεγάλη αντοχή και πιθανά ανυπέρβλητος στη γρήγορη διέλευση πάνω από απόκρημνες βουνοκορφές. Κυρίως όμως ήταν ένας ευφυής άνθρωπός που είχε, συγκριτικά, ένα καλό μορφωτικό επίπεδο και ήταν πολύ καλά ενημερωμένος σχετικά με τα τρέχοντα θέματα. Είχε επίσης μεγάλη αυτοπεποίθηση, χιούμορ και καλούς τρόπους, ενώ ήταν πάντα καθαρός και φροντισμένος, κερδίζοντας με την εμφάνιση και την ευγενική συμπεριφορά του τον σεβασμό των συμπολιτών του.
Ομολόγησε αμέσως την ενοχή του για την κατηγορία της ληστείας και φυλακίστηκε στην φυλακή του San Quentin από το 1883 έως το 1888 που αποφυλακίστηκε. 
Έκτοτε εξαφανίστηκε και δεν ακούστηκε ποτέ ξανά. Υπήρξαν φήμες ότι ήρθε σε συμφωνία με την Wells Fargo που του εξασφάλισε τα ανώνυμα γηρατιά του, ενώ ορισμένοι πιστεύουν ότι o Bart μετακόμισε στην Νέα Υόρκη και έζησε ήσυχα για το υπόλοιπο της ζωής του, πεθαίνοντας εκεί το 1917. Διέπραξε ή κατηγορήθηκε για 28 ληστείες.

24 June 2011

οι φωτιές του Αη Γιάννη





   Αγριά, 23 Ιουνίου 2011


  Τα καλοκαίρια στην Κοκκινιά, όπως σ' όλη την Ελλάδα έως τις αρχές της δεκαετίας του '80, ανάμεσα στο θερινό  ηλιοστάσιο και στη γιορτή του Άι Γιάννη του Κλήδονα, που εορτάζεται στις 24 Ιουνίου, άναβαν οι φωτιές του Άι Γιαννιούκυρίως από παιδιά και νέους που επιδείκνυαν το θάρρος τους περνώντας θεαματικά πάνω από τις φλόγες. 
Επειδή όμως τα αναγκαία καύσιμα ξύλα ήταν δυσεύρετα στην πόλη, τα αναζητούσαμε και τα μαζεύαμε από μέρες πριν γυρνώντας στις γειτονιές. Αυτή ήταν η κύρια αποστολή μας από όταν έκλειναν τα σχολεία, μέχρι που στο τέλος καταφέρναμε να μαζέψουμε ξύλα για να συντηρήσουν τη φωτιά για τουλάχιστον δυο ώρες. Αυτά ήταν διάφορα υπολειμματικά παλιόξυλα, συνήθως παλιά καφάσια ή καμιά φορά καινούργια που τα κλαιγαν οι μανάβηδες, σπασμένα κουφώματα, ή πεταμένα έπιπλα, και στην καλύτερη περίπτωση κάποιο κλεμμένο μαδέρι από οικοδομή. Για στεφάνια από ξεραμένα λουλούδια ούτε συζήτηση, τέτοια δεν είχαμε. Το βράδυ της 23ης Ιουνίου σχεδόν σε κάθε διασταύρωση, στη πόλη δεν υπήρχαν τα τρίστρατα που απαιτούσε το έθιμο, σχηματίζονταν ομόκεντροι φωνακλάδικοι κύκλοι ανθρώπων γύρω από τις φωτιές, ο πιο εσωτερικός από τα παιδιά που πηδούσαν ασταμάτητα πάνω από την φωτιά, ένας δεύτερος παραέξω από τους μεγαλύτερους που έπιναν και επιτηρούσαν την διαδικασία, κι ένας ακόμα από περαστικούς. Παραπέρα σχεδόν πάντα υπήρχε και ο απαραίτητος γκρινιάρης γείτονας που απειλούσε πως θα φωνάξει την αστυνομία. 
   Οι γειτονιές  συναγωνίζονταν για το μέγεθος και τη λαμπρότητα της φωτιάς, κάτι που δεν γινόταν να διαπιστωθεί, αλλά και για τους περίτεχνους ή ριψοκίνδυνους τρόπους περάσματος από πάνω της, αλλά ούτε σε αυτό βέβαια υπήρχε περίπτωση συμφωνίας. Τα παιδιά πάντως θαύμαζαν τους λίγο μεγαλύτερους που κατάφερναν να πηδούν τολμηρά πάνω από τις ψηλές και ζωηρές φλόγες, ενώ περίμεναν ή έκαναν δοκιμαστικά άλματα στα όρια της, και άκουγαν κατσάδες τότε, ώσπου οι φλόγες να χαμηλώσουν κάπως για να αρχίσουν ένα διονυσιακό πήγαινα έλα μέχρι να εξαντληθούν και οι τελευταίες φλογίτσες. Οι ασυμμάζευτοι επέμεναν να πηδούν μέχρι τα μεσάνυχτα πάνω από τις σχεδόν σβησμένες στάχτες.
Τα υπόλοιπα μέρη του εθίμου, το αμίλητο νερό ή τον καθρέφτη τα αγνοούσαμε, και μέναμε προσηλωμένοι στη πρόκληση της φωτιάς, σαν σε ετήσια τελετή ενηλικίωσης. Σήμερα, δεν φαντάζομαι ότι στις πόλεις θα ανάβουν φωτιές παρεκτός σαν οργανωμένη αναβίωση του εθίμου με κανόνες ασφαλείας και τους πυροσβεστήρες σε επιφυλακή. 
   Το έθιμο με παραλαγές ως προς την ερμηνεία του υπάρχει σε όλη την Ελλάδα, και οι φωτιές του Αι Γιάννη αλλού ονομάζονται μπουμπούνες, αναφωταριές, λαμπράτσες ή φουνταριές. Ο Κλήδονας είναι ένα ευρύτερο έθιμο με καταγωγή στην αρχαία εποχή, όπου επικρατούσε η 'κληδόνα', που σημαίνει πράξεις ή λέξεις τυχαίες και ασυνάρτητες, οι οποίες ακούγονταν κατά τη διάρκεια μαντικών τελετών και στις οποίες αποδίδονταν προφητική σημασία. Στη νεοελληνική αντίληψη το έθιμο εξελίχθηκε σε μια γοητευτική ιεροτελεστία, περισώζοντας την ανάμνηση αρχαίων ερωτικών χρησμών τη μέρα του χριστιανικού Αη-Γιαννιού,  που σχεδόν συμπίπτει με τη θερινή τροπή του ήλιου.










12 June 2011

Los métodos tradicionales de riego

/ελευθερία, προδοσία, διακινδύνευση/


ΝΙΚΟΣ ΚΕΣΑΝΛΗΣ by nikosgian52




   Με τον Κενσανλή συναντηθήκαμε στην ΑΣΚΤ το φθινόπωρο του 1984. Ήμουν τότε πρωτοετής φοιτητής στον Κοκκινίδη (στο Μικρό Πολυτεχνείο), είχε προηγηθεί ένα θυελλώδες προκαταρκτικό που είχε πλήξει την εικόνα των περισσοτέρων δασκάλων της σχολής και η γοητευτική φήμη ενός αντισυμβατικού δάσκαλου που ξεχώριζε με έκανε να λοξοκοιτάζω ήδη προς την οδό Χέυδεν.
   Η ελευθερία, ήταν η πρώτη καλλιτεχνική μου επιθυμία. Πως όμως;
  Το επόμενο έτος είχα ήδη μετακινηθεί στο Ε΄εργαστήριο ευχόμενος να έχω την εμπειρία ενός απελευθερωτικού μαθήματος. Ήμουν νέος και  η εποχή καλλιεργούσε παρόμοιες επιθυμίες σε όλο το φάσμα της ζωής. Ο Νίκος μας μιλούσε συχνά για το ρίσκο, για την ανατροπή της αισθητικής τάξης, για την διάλυση του γερασμένου περιβάλλοντος της τέχνης, και όπως πάντα όλα αυτά με μεγάλη ορμητικότητα. Μετά εξαφανίζονταν για μέρες και εμείς πασχίζαμε να ανταποκριθούμε σε ότι είχαμε αντιληφθεί ως ζητούμενο, να φτιάξουμε στο μυαλό μας ένα σχέδιο απελευθέρωσης από την μικροαστική αισθητική. Οι υπόλοιποι δάσκαλοι του εργαστηρίου αυτοσχεδίαζαν ερμηνεύοντας τον αντί-δάσκαλο και η σύγχυση ολοένα μεγάλωνε, διότι κάποιοι, φαίνεται ότι προχωρούσαν αποφασιστικά και κάποιοι άλλοι όχι, αλλά κανείς από όλους δεν καταλάβαινε με ποιο τρόπο αυτή η πρόοδος γινόταν ή από τι φαινόταν. Ο μόνος που γνώριζε(;) ήταν ο αντιδάσκαλος, αλλά εκείνος δεν μιλούσε. Καμιά φορά έπιανε να διηγείται ιστορίες, από την Ιταλική και την Παριζιάνικη Πρωτοπορία, τον Μαρσέλ Ντυσσάν και την παρτίδα σκάκι που έπαιξαν κάποτε, τον Ρεστανί, ιστορίες δηλαδή που μας ενθουσίαζαν και ανανέωναν την πίστη μας σε εκείνον ως φορέα μιας διαρκώς επίκαιρης αβάν-γκαρντ. Πάλι όμως χανόταν για καιρό, κοβόταν η επικοινωνία μας, και εν τέλει δεν γνώρισα κανενός είδους διδασκαλία. Ήμουν θυμωμένος με αυτή την αβεβαιότητα, με εκείνον, με τους βοηθούς, με τους συμφοιτητές μου, με έμενα. Το κλίμα στη σχολή με την κόντρα μεταξύ των «πρωτοπόρων» και των «παραστατικών» σήκωνε από τον τάφο τους, Μπουζιανικούς και Παρθενικούς, και έφερνε αναγούλα. Οι περισσότεροι ένοιωθαν καλά όταν δήλωναν κάποια πίστη! Διάλεγαν και υπηρετούσαν, μα στη τέχνη -κάτι με έτρωγε- δεν χωράνε τέτοιοι προγραμματισμοί και τέτοιες αποφάσεις!
   Η Προδοσία, ήταν η δεύτερη καλλιτεχνική μου επιθυμία, και νομίζω η σημαντικότερη.
   Κάποτε, κακιά στιγμή, κουβέντα στη κουβέντα τσακωθήκαμε άγρια, με έδιωξε. Δεν έφυγα και έφυγε εκείνος, παθιαζόταν ακόμα και με τους φοιτητές. Μεσολάβησε η Βάσω Κ. και κλείστηκε το ραντεβού στο σπίτι του για να τα βρούμε, πήγα. Με προϋπάντησε ένας άλλος Νίκος, ευγενής κοσμοπολίτης, ήρεμος, ένας γενναιόδωρος καλλιτέχνης που έπιασε να πηγαίνει την κουβέντα στις αναμνήσεις από τα νιάτα του. Απόκαμα να γυρεύω απαντήσεις και αφέθηκα να με ταξιδεύει στους τόπους και στους μύθους της μοντέρνας τέχνης, ο ίδιος δεν είχα ταξιδέψει ποτέ ως τότε, και ο Νίκος ήταν ένας γοητευτικός αφηγητής που ήθελες να τον ακούς για ώρα. Δεν ήταν πια ούτε δάσκαλος ούτε αντιδάσκαλος.
Όταν τον αποχαιρέτησα και έφυγα μια ήσυχη απόφαση, είχε κτιστεί ήδη μέσα μου, να μην έχω πια δάσκαλο αλλά να γίνω εγώ.
   Τα επόμενα δυο χρόνια δεν ξαναπήγα στη Σχολή, και δούλεψα μόνος μου σε ένα ατελιέ στα Άνω Πετράλωνα. Έδωσα την διπλωματική μου το 1989, δίχως ο δάσκαλος να την έχει δει από πριν, δίχως να με έχει  διορθώσει ποτέ, πήρα ένα ρίσκο, ο Κενσανλής ήταν ενθουσιασμένος βοηθούσε στο στήσιμο της εγκατάστασης μου και εγώ είχα μεθύσει από χαρά.
   Το ρίσκο ήταν η τρίτη καλλιτεχνική μου επιθυμία, και την έμαθα από τον Κενσανλή.
   Έκτοτε τον συνάντησα λίγες φορές.

-  ευχαριστώ τον Φώτη Γκρίλια που μου τα θύμησε